Thema-avond Breedband in Rivierenland

27 november 2008, De Rotonde Enspijk 

Conclusies

1. Leveranciers van Breedband, zoals KPN, leden van NLKabel, glasvezelleveranciers en leveranciers van draadloze digitale communicatiekanalen, zeggen allemaal dat ze Breedband leveren, alsof het gaat om  homogene producten. In werkelijkheid gaat het om verschillende voorzieningen met verschillende gebruiksmogelijkheden.
2. De marktwerking die bij de aanleg van Breedband in Nederland wordt toegepast, heeft geleid tot fragmentatie van netwerken in ons land. Dat zorgt per gemeente en per regio voor verschillende kansen op nieuwe internetdiensten. Dat is een ongewenste situatie voor Nederland. KPN zegt heel Nederland te willen verglazen, maar we zien dat sommige regio's nog geen eens hoge snelheden ADSL hebben, of kabelinternet, waardoor daar noodzakelijke innovaties op sociaal-economisch gebied stagneren.
3. Dat nadeel doet zich extra sterk voelen in een gebied als Rivierenland. De dienstverlening in groene gebieden neemt steeds meer af, terwijl een krachtige digitale infrastructuur juist kan helpen die lacunes op te vangen. Een drietal inspirerende voorbeelden op deze Breedbandavond, in onderwijs, zorg en welzijn, laten zien hoe bevorderlijk deze digitale technologie kan zijn voor nieuwe, noodzakelijke producten en diensten in onze sterk veranderende samenleving.
4. De politieke partijen in Rivierenland die deze Breedbandavond hebben georganiseerd, zijn dankzij de inbreng van de inleiders nog meer overtuigd geraakt van de urgentie van dit onderwerp voor de eigen regio. Prima dat de provincie Gelderland digitale infrastructuur voor het bedrijfsleven stimuleert. Maar minstens zo belangrijk zijn stimuli voor nieuwe breedbanddiensten in allerlei maatschappelijke sectoren. Woningcorporaties en energiebedrijven kunnen daarbij een helpende hand bieden.

Aanbevelingen

1. Maak van de nood (de huidige financieel-economische crisis) een deugd. Overheden - lokaal, regionaal en provinciaal - investeer acuut in infrastructuur, zoals Barrack Obama met zijn snelwegen in de VS. In deze bijdrage gaat het om digitale snelwegen voor alle regio's in  Nederland, ook in Rivierenland.
2. Geef daarbij een expertgroep vanuit wetenschap, overheid en markt de regie om te komen tot een  impuls voor nieuwe diensten waar hoogwaardige infrastructuur een voorwaarde voor is en die voor onze huidige samenleving uiterst wenselijk en noodzakelijk zijn.

Volgende stap

Op woensdagmiddag 21 januari 2009 zet een expertgroep bij TNO ICT Delft een volgende stap, waarbij de relatie Breedband en innovatieve diensten verder wordt uitgewerkt.

Verslag 

De Breedbandavond van 27 november 2008 in De Rotonde Enspijk is de tiende in de serie over Ontwikkelingen Rivierenland, georganiseerd door vijf politieke partijen in Rivierenland2. Het zijn geen politieke avonden; ze hebben uitsluitend tot doel nieuwe kennis bijeen te brengen over belangrijke thema's voor Rivierenland. Inbreng vanuit wetenschap, onderwijs, overheid en markt zorgen steeds voor verrassende inzichten in de onderwerpen die aan de orde zijn.

Twee aanleidingen voor deze Breedbandavond. Ten eerste een oud bericht uit het Nieuwsblad van Geldermalsen dat de leerlingen van de basisschool D'n Bogerd in Geldermalsen mochten meedoen aan de Kinderuniversiteit in Tilburg. Dus: ouders met kinderen na schooltijd in de auto richting Tilburg en weer terug. Het was duidelijk: interessant voor de kinderen, lastig voor de ouders en een éénmalige gebeurtenis. Zouden met Breedband de rollen niet omgedraaid kunnen worden: de Kinderuniversiteit naar Geldermalsen en dan met een zekere continuïteit? 

Een recent bericht van UPC dat de digitale snelweg via de coaxkabel spectaculair in capaciteit toeneemt naar 120 megabit/sec. is de tweede concrete aanleiding om de Breedbandavond in Rivierenland te houden.

Klaas Stegeman, voorzitter VVD Rivierenland, verwelkomt een select gezelschap, dat een duidelijk belang bij deze avond heeft. 

Het begrip Breedband wordt in de wereld van de moderne communicatie gehanteerd alsof het een standaard waarde heeft, terwijl het tegendeel het geval is. Termen als ADSL. Coax, Glasvezel en Draadloos staan voor totaal verschillende soorten kanalen voor dataverkeer, met totaal verschillende capaciteiten en mogelijkheden. Dat besef is op moment nog maar bij weinigen aanwezig; dat geldt particuliere als professionele gebruikers. Dus alle aanleiding om aan dit onderwerp een thema-avond te wijden. Daarom is het ook zeer plezierig dat TNO ICT, NLkabel, ROC Da Vinci, Infraresult en Fitnessclub Action Velddriel vanuit verschillende invalshoeken een bijdrage aan deze Breedbandavond leveren.  

Breedband, markt en overheid 

Rob van Esch, managing director NLkabel:  'De marktontwikkeling gaat snel. Waarom niet in maatschappelijke sectoren?'

De Breedbandmarkt is een markt van leven op dood. KPN is, met een dekkingsgraad van 100% in Nederland en met 5x de omzet van alle kabelmaatschappijen samen, de grootste Breedbandspeler.

Door deze concurrerende markt loopt Nederland voorop wat betreft Breedbandaanleg. Daarmee hebben we echter in ons land nog geen rooskleurige situatie bereikt. De vrije markt voor Breedband levert verschillende soorten Breedband: het ene type levert niet, wat het andere type kan. En samen communiceren tussen de verschillende typen lukt ook al niet, met als gevolg dat veel gebruikers twee soorten aansluitingen hebben laten aanleggen en anderen verstoken blijven van nieuwste communicatiekanalen.

Terwijl KPN wel overal, maar oppervlakkig in Breedband investeert, vooral ten behoeve van populaire diensten voor massagebruik, zijn andere Breedbandaanbieders bezig met diepte investeringen voor brede toepassingen in alle sociaal-economische sectoren van de samenleving.

De kabelexploitanten, verenigd in NLkabel, ontwikkelen hun Coaxtechnologie naar een sterk verbeterde infrastructuur met nieuwe snelheden van 120 megabit/sec. Deze hoogwaardige vorm van Breedband heeft bijna een 100% dekkingsgraad in Nederland. Maar er zijn toch nog een aantal witte plekken: de landelijke gebieden, zoals in bepaalde delen van Rivierenland, waar het terugverdienen van de investeringen hoogst twijfelachtig is. Bij stagnatie in deze gebieden zou de overheid een trekkersrol kunnen vervullen door specifieke diensten met een belangrijk maatschappelijke waarde te stimuleren die alleen mogelijk zijn via hoogwaardig Breedband. Maar faalfactoren hebben daar kennelijk nog steeds een sterk remmende invloed op.

Conclusies:

1. Nederland is een Breedbandland qua dekkingsgraad van infrastructuur.
2. Er bestaat hevige concurrentie bij de aanleg van Breedbandinfrastructuur.
3. De overheid kan hoogwaardige Breedbandinfrastructuur bevorderen door specifieke maatschappelijke diensten te bevorderen.

     

Matthijs Leendertse, MA, consultant TNO ICT: 'De overheid onderkent het belang van diensteninnovatie. Hoe kan zij daar zelf, ook in landelijke gebieden, de toon zetten?'

Een fundamenteel probleem in landelijke gebieden, zoals in Rivierenland, is de leegloop van diensten op allerlei terrein. Hoogwaardig Breedband zou dat probleem kunnen ombuigen tot nieuwe kansen. Glasvezeltechnologie is hierbij het summum. Door de kracht en capaciteit ervan kan deze technologie een monopoliepositie bereiken ten koste van andere Breedbandtechnieken. Dankzij glasvezelnetwerken worden nieuwe diensten in alle sociaal-economische sectoren mogelijk. Het zijn diensten waar de moderne samenleving steeds meer behoefte aan krijgt.

Tal van voorbeelden in Europa laten zien, dat overheden die het initiatief met 'glas' hebben genomen, succesvol toepassingen op terreinen als Telezorg, Onderwijs zonder grenzen en Telewerken stimuleren. Het programma van deze Breedbandavond geeft ook een drietal voorbeelden van nieuwe diensten in Rivierenland, dankzij de beschikbaarheid van hoogwaardig Breedbandnetwerk.

Dat niet de markt, maar de overheid in bepaalde gevallen een initiërende rol speelt bij het beschikbaar stellen van breedbandig internet kent een drietal redenen. Het kan zijn, dat de markt faalt bij het aanbieden van een dergelijke infrastructuur, omdat die niet rendabel te maken is in bepaalde landelijke gebieden, zoals in Rivierenland. In die gevallen kan de overheid het initiatief naar zich toetrekken om bepaalde diensten met een evident publiek belang daar ook beschikbaar te stellen. Sociale motieven vormen een andere reden voor de overheid in een goed werkend Breedbandnetwerk te investeren; denk hierbij aan sociale cohesie, contact met minderheden, milieu etc. Ten slotte vormen economische motieven een mogelijke reden voor overheden om zich toe te leggen op breedbandig internet; de effecten ervan zorgen voor verhoging van de arbeidsproductiviteit, voor nieuwe diensten en producten, voor nieuw werk en voor nieuwe banen. 

De grootste uitdaging van deze tijd, wat betreft Breedband, is ervoor te zorgen dat er open netwerken ontstaan zodat  iedereen tegen betrouwbare prijzen toegang krijgt tot deze internettechnologie en daarmee deelgenoot wordt van de ontwikkelingen van nieuwe diensten. Open glasvezelnetwerken worden steeds meer de norm in Europa, want open toegang stimuleert creativiteit. Toename van de creatieve kracht van de gebruikers zal voor een toename van aanbieders van nieuwe diensten leiden. En dat is voor een samenleving van het grootste belang.

Vanwege dit belang zullen overheden het thema Breedband hoog op de agenda moeten zetten en zich de vraag moeten stellen hoe ze met deze uitdaging om zullen gaan. Onafhankelijke kennisinstellingen, zoals TNO ICT, kunnen daarbij goed van pas komen. 
 

Drie korte flitsen van diensteninnovaties in maatschappelijke sectoren 

René  Visser, ICT-manager Da Vinci College: 'Glas levert geld op.'

Een kosten/baten-overzicht van investeringen in glasvezelverbindingen tussen vier locaties van ROC Da Vinci in Dordrecht laten evidente voordelen zien voor het onderwijs: concentratie van uitvoeringstaken dankzij 'glas' levert meer op, dan het kost. Het is de bedoeling dat de digitale capaciteit die Da Vinci met zijn investering nog overheeft, aan andere onderwijsinstellingen in de omgeving ten goede komt.

Belangrijke immateriële voordelen worden behaald door nieuwe onderwijsdiensten die alleen via deze hoogwaardige vorm van Breedband mogelijk is geworden.

De connecties die Da Vinci in Rivierenland heeft, zullen gebruikt worden om 'glas'ook in dit gebied voor onderwijsdoeleinden in te zetten.

Conclusie: Samenwerking en Breedband blijken fantastische resultaten op te leveren en die kunnen steeds verder toenemen. 

Wouter Ter Meulen, managing director InfraResult: 'Een stap vooruit in de Zorgsector.'

InfraResult is een onderneming die gespecialiseerd is in ICT management en innovatieve ontwikkelingen in de ICT op het gebied van Infrastructuren en de toepassingen daarvan, o.a. in de zorgsector.

Uitgangspunt hierbij is dat de mens centraal staat en kan rekenen op de zorg die hij of zij later nodig heeft. Dat die zorgverlening steeds doelmatiger en efficiënter vorm gegeven moet worden, staat buiten kijf.

In die lijn past het Domoticaconcept van InfraResult, dat een scala aan zorgdiensten levert via internet in de sfeer van alarmering, zorg op afstand, beveiliging. De voordelen van deze vorm van zorgdiensten zijn enorm, want het gaat hierbij om:

• snellere zorg
• betere zorg
• kostenbesparing in de vorm van besparing op inzet van zorgverleners en van energie
• de sociale contacten worden intenser
• en er 7x24 uur ondersteuning en bewaking

Wat willen we nog meer?

Het antwoord: overal een Breedbandinfrastructuur die deze vormen van dienstverlening mogelijk maakt.

 

Nathalie Visser, eigenaresse fitnessclub Action Velddriel

'Met glas samen in beweging' - toepassing in de Welzijnssector

Met een korte, maar overtuigende demo laat Nathalie Visser zien hoe klanten van haar fitnessclub dankzij hoogwaardig Breedband in staat zijn direct van huis uit mee te doen aan programma's die in Velddriel worden aangeboden. Dit betekent een aantrekkelijk perspectief voor mensen die graag aan fitness willen doen voor hun welzijn, maar die slecht in staat zijn daarvoor iedere keer naar een fitnessclub of sportschool te gaan. 

Discussieronde

Onder leiding van moderator: Dick de Jong, directeur Brandaris-regioprofilering, ontstaat een indringende discussie over het belang van Breedband en de rol van de overheid daarin. Dat Breedband in Rivierenland voor maatschappelijke doeleinden een noodzakelijke voorziening moet zijn, lijdt geen twijfel. De vraag is wel, wie de regie moet voeren om dat te verwezenlijken. Dat de lokale en provinciale overheden in doelstellingen en initiatieven voor een impuls zouden kunnen zorgen, lijkt evident. Maar de praktijk is anders. Een gebrek aan regie bij de overheden zorgt voor fragmentatie van het breedbandaanbod. Op sommige plaatsen in Rivierenland ontbreekt breedband. Daarentegen ligt er in Tiel een glasvezelnetwerk, waar de lokale ondernemerskring voor moet betalen, terwijl KPN bezig is daar naast  een tweede , gratis glaskabel aan te leggen. Verschillende internetaanbieders bieden vooral diensten aan die het mogelijk maken om te overleven. Aandacht voor maatschappelijke dienstverlening is niet hun eerste zorg. Bovendien is de samenwerking in de regio slecht. En een derde probleem is dat van vraagzijde naar maatschappelijke producten en diensten heel weinig bundeling plaats vindt.

Zelfs de gezamenlijke vraag van acht zorginstellingen in Rivierenland naar adequate Breedbandinfrastructuur brengt de desbetreffende overheden nog steeds niet in actie.

De wens die wordt geuit, is om niet te wachten tot de nood nog hoger wordt, maar overheden te benaderen om hun verantwoordelijkheid te nemen.  

Conclusies en afronding

Dick Pors, adjunct-directeur Private Banking Rabobank West Betuwe, sluit af met de vaststelling dat het organiseren van deze Breedbandavond uiterst relevant is gebleken en dat er voor Rivierenland nog heel wat te doen valt om tot adequaat breedbandinternet in Rivierenland te komen. Plezierig dat de inleiders van vanavond, maar ook de inbreng in de discussieronde, indringend op de noodzaak ervan hebben gewezen.

Plezierig ook, en wellicht uniek voor Nederland, dat vijf politieke partijen in een regio elkaar weten te vinden om hoogwaardige kennis over belangrijke thema's voor Rivierenland tijdens thema-avonden aan een breed publiek aan te bieden. Samen proberen zij een manier te vinden om die verzamelde kennis op een eigentijdse, digitale manier ook met anderen te delen. Zodra die manier gevonden is, zal dat aan regio Rivierenland kenbaar gemaakt worden.

Informeel contact na afloop

Dat bezoekers lang bleven napraten, bewees het grote belang dat zij bij het Breedbandonderwerp ervaren. Dat is ook aanleiding om met dit verslag de regio in te gaan en met een aantal deelnemers verder contact op te nemen over mogelijke inspanningen richting een betere Breedbandinfrastructuur, dan nu het geval is.